Hospital Hotline

02-118-7893

  เปลี่ยนภาษา
English ภาษาไทย 中文(简体)

บทความสุขภาพ

รู้ทัน โรคข้อเข่าเสื่อม สาเหตุ อาการ วิธีรักษา วิธีป้องกัน

ข้อเข่าเสื่อม

อาการปวดเข่าเกิดได้จากหลายสาเหตุ แต่ในวัย 50 ปีขึ้นไป อาจเป็นสัญญาณบ่งบอกถึงโรคข้อเข่าเสื่อม แม้อาการเบื้องต้นจะไม่รุนแรงแต่หากปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้อาการทรุดและรุนแรงขึ้นตามลำดับ รบกวนการใช้ชีวิตประจำวันได้

ดังนั้นผู้ที่มีอาการปวดข้อเข่าติดต่อกันเป็นระยะเวลานานควรสังเกตอาการ และไปโรงพยาบาลในกรณีที่อาการเจ็บปวดไม่มีท่าทีจะดีขึ้น เพื่อให้แพทย์วินิจฉัยและหาหนทางการรักษาต่อไปให้ทันท่วงที
 

สารบัญบทความ
 

 


 

โรคข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis)

 

โรคข้อเข่าเสื่อม

โรคข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis) คือ การที่กระดูกอ่อนผิวข้อเสื่อมในด้านของรูปร่างและโครงสร้าง ส่งผลต่อการทำงานของกระดูกข้อต่อและกระดูกบริเวณใกล้ข้อ ซึ่งอาการเหล่านี้ไม่สามารถกลับสู่สภาพเดิมได้ และอาจเสื่อมสภาพ อาการรุนแรงกว่าเดิมตามลำดับ

อาการปวดมักสัมพันธ์กับอิริยาบถที่ส่งแรงกดทับข้อเข่า เช่น การนั่งงอเข่า การย่อตัว การเดินเป็นระยะเวลานาน การกระโดด หากปล่อยไว้โดนไม่มีการบรรเทาใดใด อาจทำให้อาการทรุดและเป็นอุปสรรคต่อการใช้ชีวิตได้ เช่น เข่าโก่ง เดินลำบาก ไม่สามารถงอหรือยืดเข่าได้สุด
 

ทำความรู้จักข้อเข่า

ข้อเข่า (Knee joint) เป็นตัวเชื่อมเหมือนบานพับระหว่างกระดูกต้นขา และกระดูกหน้าแข้ง โดยบริเวณปลายกระดูกต้นขาจะมีลักษณะกลม และในส่วนต้นกระดูกหน้าแข้งจะเป็นแอ่งรับกับกระดูกส่วนปลายของกระดูกต้นขา บริเวณรอบ ๆ จะมีเส้นเอ็น 4 เส้นคอยค้ำจุน ให้แข็งแรง และกระดูกอ่อนมาครอบคลุม เพื่อช่วยลดแรงกระแทก บริเวณข้อเข่าด้านหน้าจะมีกระดูกลูกสะบ้า ทำให้เหยียด งอเข่าได้สะดวก

ข้อเข่าหรือกระดูกเข่าประกอบด้วย 3 ส่วน ดังนี้

- ส่วนปลายกระดูกต้นขา (Femur)
- ส่วนต้นของกระดูกหน้าแข้ง (Tibia)
- ลูกสะบ้า (Patella)

 


 

โรคข้อเข่าเสื่อม เกิดจากสาเหตุใด

ปัจจัยที่อาจส่งผลให้เกิดโรคข้อเข่าเสื่อม

โรคข้อเข่าเสื่อมจะค่อยๆเกิดและสะสมเรื่อยๆ ความรุนแรงจะเพิ่มมากขึ้นตามเวลาและอายุ แต่ว่าอาจมีปัจจัยอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง สาเหตุแบ่งออกเป็น 2 หลัก

1. การเสื่อมแบบปฐมภูมิ คือการเสื่อมของกระดูกอ่อนตามวัย โดยมักจะเริ่มพบในช่วงอายุ 40 ปีขึ้นไป นอกจากอายุที่เพิ่มขึ้นแล้วก็มีปัจจัยอื่นที่อาจเร่งให้กระดูกข้อเข่าเสื่อมเร็วขึ้นได้
 

  • ปัจจัยเรื่องเพศ เพศหญิงมีปัญหาโรคข้อเข่าเสื่อมมากกว่าเพศชาย อาจเกี่ยวกับระบบการทำงานของต่อมไร้ท่อของร่างกาย
  • น้ำหนักตัว โดยน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น 0.5 กิโลกรัม จะเพิ่มแรงที่กระทำต่อข้อเข่า 1-1.5 กิโลกรัม และเซลล์ไขมันที่มากเกินไปมีผลต่อเซลล์กระดูกอ่อนรวมถึงเซลล์กระดูก ซึ่งเป็นสาเหตุให้ข้อเสื่อมเร็วขึ้น
  • พฤติกรรมบางแบบทำให้มีแรงกดต่อข้อเข่าที่มากกว่าเดิม เช่น การนั่งคุกเข่า การนั่งพับเพียบ-ขัดสมาธิ การขึ้นลงบันไดบ่อย
  • ความบกพร่องในส่วนประกอบของข้อ เช่น ข้อต่อหลวม กล้ามเนื้อต้นขาอ่อนแรง
  • กรรมพันธุ์ โดยมีหลักฐานพบว่าโรคข้อเข่าเสื่อมถ่ายทอดทางพันธุกรรมน้อยกว่าข้อนิ้วมือเสื่อม

2. ความเสื่อมแบบทุติยภูมิ คือการเสื่อมที่เกิดจากการกระทบอื่น เช่น อุบัติเหตุ หรือ อาการบาดเจ็บที่ข้อต่อ เส้นเอ็น จากกีฬาหรือการทำงาน โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ เก๊าท์ ข้ออักเสบติดเชื้อ กระดูกรอบหัวเข่าแตกหัก การติดเชื้อ โรคของต่อมไร้ท่อ เช่น อ้วน ฯลฯ

 


 

โรคข้อเข่าเสื่อมเกิดกับใครได้บ้าง

ข้อเข่าเสื่อมในผู้สูงอายุ

โดยทั่วไปบุคคลที่มีความเสี่ยงเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมจะอยู่ในผู้ที่มีอายุ 40-50 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะในเพศหญิงเนื่องจากปัจจัยด้านฮอร์โมน กระดูก และกล้ามเนื้อ
 

ข้อเข่าเสื่อมในผู้ที่อายุน้อย

แต่ในคนอายุน้อยกว่า 40-50 ก็สามารถเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยได้เช่นกัน
 

  • กลุ่มคนที่เคยได้รับบาดเจ็บบริเวณข้อต่อ ข้อเข่าได้รับแรงกระแทกจากการออกกำลังกายหรืออุบัติเหตุ 
  • คนที่รับประทานอาหารไม่ถูกหลักโภชนาการจนส่งผลต่อสุขภาพอย่าง โรคอ้วน หรือน้ำหนักตัวมากเกินไป พฤติกรรมเหล่านี้ทำให้เข่าต้องรับน้ำหนักที่มากยิ่งขึ้น
  • คนที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับไขข้ออักเสบ เช่น รูมาตอยด์ เก๊าท์ อาจส่งผลให้กระดูกอ่อนโดนทำลายเรื่อยๆ ทำให้ข้อเข่าเกิดการปวดบวมและติดแข็งในที่สุด

 


 

อาการส่งสัญญาณข้อเข่าเสื่อม


ข้อเข่าเสื่อม อาการ
 

ข้อเข่าเสื่อมระยะแรก

อาการข้อเข่าเสื่อมในระยะแรก
 

  • มีอาการปวดเข่า เจ็บข้อเข่า ในท่าทางที่มีแรงกดต่อผิวข้อเข่าเยอะ เช่น การนั่งยองๆ นั่งพับเพียบ-ขัดสมาธิ การนั่งงอเข่า  การขึ้นลงบันได การเดินเป็นระยะเวลานาน
  • อาจมีอาการข้อเข่าติด ฝืดตึงร่วมด้วย เช่น การขยับเข่าได้ลำบากในช่วงหลังตื่นนอน หรืองอเข่าได้ไม่สุด
  • ในระยะแรก อาการปวดตึงจะอยู่ไม่นานและหายได้เอง หากอาการเริ่มเรื้อรังและไม่หายขาดเป็นระยะเวลานานกว่า 6 เดือน อาจหมายถึงอาการข้อเข่าเสื่อมปานกลาง
 

ข้อเข่าเสื่อมระยะปานกลาง
 

  • นอกจากการปวดและรู้สึกตึงแล้ว ข้อเข่าจะมีเสียงดังกรอบแกรบในขณะที่ขยับบริเวณข้อเข่า
  • เริ่มลุกจากเก้าอี้ได้ลำบาก งอเข่าแทบไม่ได้
  • หากใช้มือกดแล้วจะมีความรู้สึกเจ็บ และบริเวณข้อเข่าจะบวม หากสัมผัสแล้วจะรู้สึกว่าเข่าอุ่น เป็นอาการอักเสบ
 

ข้อเข่าเสื่อมระยะรุนแรง

 
  • มีอาการปวดรุนแรงมากขึ้น ปวดตลอดเวลา ไม่จำเป็นต้องอยู่ในอิริยาบถที่มีแรงกดผิวต่อข้อเข่า
  • หากสัมผัสบริเวณข้อจะมีอาการบวม ร้อน หรือมีส่วนกระดูกงอ
  • มีการตรวจพบน้ำในช่องข้อ ข้อเข่าโก่ง หลวม บิดเบี้ยวผิดรูป
  • อาการจะไม่ได้อยู่แค่บริเวณเข่า อาการปวดสามารถแล่นไปถึงกระดูกสะบ้าได้เมื่อเกร็งช่วงต้นขา และกล้ามเนื้อต้นขาลีบ ใช้ชีวิตประจำวันได้ลำบาก

 


 

อาการข้อเข่าเสื่อมที่ควรพบแพทย์

หากมีอาการปวดเป็นๆหายๆ รับประทานยาแก้ปวดแล้วก็ไม่ดีขึ้นเป็นระยะเวลา 6 เดือนขึ้นไป ควรเข้าพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อวินิจฉัยว่าเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมหรือไม่ และรับการรักษาให้รวดเร็วและเหมาะสมที่สุด หากไม่ใช่โรคข้อเข่าเสื่อม จะได้รับการตรวจเพื่อหาสาเหตุและระบุโรคได้เพื่อการรักษาในอนาคต

 


 

การวินิจฉัยโรคข้อเข่าเสื่อม

ข้อเข่าเสื่อม รักษา

วิธีวินิจฉัยโรคข้อเข่าเสื่อมทางการแพทย์ มีดังนี้
 
  • การวินิจฉัยโรคข้อเข่าเสื่อม แพทย์จะทำการประเมินเบื้องต้นก่อนสำหรับผู้เข้ารักษาทั่วไปที่อาจไม่แน่ใจว่าจนมีอาการข้อเข่าเสื่อมหรือไม่ 
  • การส่งตรวจเอกซเรย์ แพทย์อาจส่งผู้ป่วยที่มีแนวโน้มเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมตรวจเอกซเรย์เพื่อหาช่องว่างระหว่างกระดูกบริเวณข้อเข่าว่ามีช่องว่างมากเพียงใด และหาแนวโน้มปุ่มกระดูกที่อาจเกิดบริเวณรอบข้อเข่า ซึ่งนอกจากการเอกซเรย์แล้วอาจมีสั่งให้ทำ MRI ด้วยหากต้องการภาพของกระดูก เนื้อเยื่อ และกระดูกอ่อนรอบข้อเข่าที่ชัดขึ้น เพื่อวินิจฉัยแยกโรคอื่นๆออกไป
  • การเจาะเลือด โดยการเจาะเลือดช่วยให้แยกสาเหตุอื่นออกจากโรคข้อเข่าเสื่อมได้ เช่น โรคข้ออักเสบ
  • ในการประเมินระดับความรุนแรงของโรค แพทย์จะใช้ระบบให้คะแนนที่เหมาะสมเป็นการประเมิน
 

 

วิธีรักษาข้อเข่าเสื่อม

ข้อเข่าเสื่อม ออกกําลังกาย

เมื่อประเมินระดับความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อมแล้ว จะแนะนำวิธีการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละคน เนื่องจากแต่ละบุคคลอาจมีอาการและข้อจำกัดทางร่างกายที่แตกต่างกัน
 

1. การออกกำลังกาย บริหารข้อเข่า

การออกกำลังกาย การออกกำลังกายช่วยเพิ่มความแข็งแรงให้กับกล้ามเนื้อต้นขาและบริเวณรอบข้อเข่า ทำให้พยุงข้อเข่าได้ดีขึ้น ถ่ายเทน้ำหนักไปที่กล้ามเนื้อได้ดี ทำให้ข้อเข่าไม่ต้องรับน้ำหนักมากจนเกินไป
 

2. การรักษาข้อเข่าเสื่อมโดยการใช้ยา


การรักษาโดยการใช้ยา ใช้ยาเพื่อลดอาการปวดข้อ ช่วยในการใช้ชีวิตประจำวัน อาจเป็นยาแบบรับประทานหรือฉีดก็ได้


3. การทำกายภาพบำบัด

การทำกายภาพบำบัด ช่วยบรรเทาอาการปวดบริเวณข้อเช่น การทำอัลตราซาวน์ การใช้เลเซอร์รักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพของร่างกายผู้ป่วยช่วงก่อนและหลังการผ่าตัด


4. การรักษาแบบชีวภาพ

การรักษาทางชีวภาพ (Biological Therapy) เป็นวิธีการรักษาอาการผิดปกติของกระดูกอ่อนและน้ำเลี้ยงข้อเข่า โดยฉีดน้ำเลี้ยงข้อเข่า (Hyaluronic Acid) หรือ สารสกัดจากเลือดที่มีความเข้มข้นของเกล็ดเลือดสูงกว่าปกติของผู้ป่วย (Platelet Rich Plasma หรือ PRP) เพื่อบรรเทาอาการปวด ลดอาการฝืดตึงของข้อเข่า

 


 

รักษาโรคข้อเข่าเสื่อมด้วยการผ่าตัด

การรักษาโรคข้อเข่าเสื่อมด้วยการผ่าตัดมี 2 แบบ
 

1. การผ่าตัดโดยวิธีส่องกล้อง 

การผ่าตัดโดยการส่องกล้อง (Arthroscopic Surgery) คือการผ่าตัดรูปแบบใหม่โดยการสอดกล้องวิดีโอขนาดเล็กเข้าไปในข้อเข่าและเชื่อมสัญญาณเข้ากับจอภาพทีวี ทำให้เห็นส่วนต่างๆภายในข้อเข่าได้อย่างชัดเจน มักใช้รักษาผู้ป่วยที่มีปัญหาหมอนรองข้อเข่าขาด เอ็นข้อเข่าขาด กระดูกอ่อนแตก ข้อเข่าล็อค โดยดูอาการประกอบกับการพิจารณาของแพทย์


2. การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม 

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม (Arthroplasty) เป็นการผ่าตัดข้อเข่าเสื่อมที่ช่วยลดอาการปวดของเข่า และเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวให้ข้อเข่าได้ ทำให้ผู้ป่วยข้อเข่าเสื่อมใช้ชีวิตได้ง่ายดายขึ้น โดยปัจจุบันการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทำได้ 2 วิธี คือ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมทั้งหมด และ การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมบางส่วน โดยแต่ละวิธีมีข้อบ่งชี้และข้อจำกัดที่แตกต่างกัน

การดูแลรักษาข้อเข่าเทียม สามารถดูแลได้ด้วยวิธีเดียวกับการดูแลข้อเข่า

 


 

การป้องกันโรคข้อเข่าเสื่อม

ปรับพฤติกรรม
 

  • หลีกเลี่ยงการนั่งพับเพียบ คุกเข่า ขัดสมาธิ นั่งยองๆ นั่งเก้าอี้เตี้ย นั่งไขว่ห้าง/ไขว้ขา
  • หลีกเลี่ยงการหมุนเข่า
  • หลีกเลี่ยงการขึ้นลงบันได
  • หลีกเลี่ยงการยกของหนัก
  • หลีกเลี่ยงการใช้หมอนรองใต้เข่าเวลานอน เนื่องจากวิธีนี้ขัดขวางการไหลเวียนของเลือดบริเวณข้อพับเข่า ส่งผลให้ข้อเข่าตึงเอ็นที่หนาขึ้น ตลอดจนความขรุขระของกระดูกอ่อนที่บุปลายหัวกระดูก
 

จัดปัจจัยภายนอก
 

  • จัดบ้านให้โล่ง ทางสะดวก ไม่มีสิ่งกีดขวาง เพื่อให้เดินได้อย่างสะดวกไม่กลัวสะดุดล้ม
  • หากเลี่ยงการขึ้นบันไดไม่ได้ ควรมีราวจับบริเวณทั้ง 2 ด้านของบันได
  • ใช้ส้วมแบบชักโครก นั่งได้สะดวก ในห้องน้ำควรมีแผ่นกันลื่นและราวจับ
  • การจัดเก้าอี้สำหรับนั่งอาบน้ำจะช่วยเพิ่มความปลอดภัยและความสะดวกสบายในการอาบน้ำ
  • เลี่ยงการลงไปอาบในอ่างอาบน้ำ เนื่องจากเสี่ยงต่อการลื่นล้ม
 

 


 

รักษาข้อเข่าเสื่อม ที่ไหนดี

ศูนย์ผ่าตัดข้อเข่าเทียมโรงพยาบาลสมิติเวช ไชน่าทาวน์ เป็นศูนย์การแพทย์เฉพาะทางโรคกระดูกและข้อ มีทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญระดับสูงในการรักษาผู้ป่วย ครอบคลุมทั้งดูแลช่วงข้อเข่า ข้อสะโพก ข้อไหล่ ข้อศอก ตั้งแต่การตรวจวินิจฉัยตลอดจนถึงการดูแลรักษาโดยการใช้ยา การทำกายภาพบำบัด รวมถึงการผ่าตัดรักษาโดยทีมแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญเป็นพิเศษ

ข้อเข่าเสื่อม รักษาหายไหม

 


 

FAQs ข้อเข่าเสื่อม

ข้อเข่าเสื่อม รักษาหายได้ด้วยตัวเองไหม

โรคข้อเข่าเสื่อม สามารถรักษาให้หายด้วยตัวเองได้หรือไม่

หากข้อเข่าเริ่มมีอาการเสื่อมแล้วจะไม่สามารถกลับสู่สภาพเดิมได้ แต่ผู้ป่วยสามารถดูแลตัวเองในเบื้องต้นได้ด้วยการรับประทานยาแก้ปวด หรือประคบร้อน เพื่อบรรเทาอาการปวด และเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันไม่ให้อาการเสื่อมรุนแรงกว่าเดิม 
 

ข้อเข่าเสื่อม รักษาหายไหม  

ในปัจจุบันอาการข้อเข่าเสื่อมยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถบรรเทาอาการ และควบคุมอาการไม่ให้รุนแรงขึ้นไปอีกได้ หัวใจรักษาอาการข้อเข่าเสื่อม คือ แพทย์จะพยายามรักษาให้การใช้งานข้อเข่าของผู้ป่วยกลับสู่ภาวะปกติมากที่สุด และป้องกันไม่ให้เกิดข้อเข่าผิดรูปขึ้น
 

อาหารช่วยบำรุงข้อเข่า มีอะไรบ้าง
 

  • อาหารประเภทไหนช่วยบำรุงอาการข้อเข่าเสื่อม
  • อาหารที่มีกรดไขมันโอเมก้า 3 อย่างอาหารทะเล จะช่วยบำรุงข้อต่อกระดูกให้แข็งแรง ลดอาการปวด อักเสบ และติดแข็งในข้อต่อได้
  • อาหารที่อุดมไปด้วยแคลเซียม ช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กระดูก เช่น อาหารที่ทำจากถั่วเหลือง นมถั่วเหลือง งาดำ ปลาตัวเล็ก
  • อาหารที่อุดมไปด้วยวิตามินดี ควรรับประทานควบคู่กันกับอาหารแคลเซียมสูง เพื่อช่วยให้ร่างกายดูดซับแคลเซียมได้ดียิ่งขึ้น
  • อาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระหรือเบต้าแคโรทีน มักพบในผัก ควรรับประทานให้หลากสีเพื่อวิตามินหลากหลาย และผักใบเขียวมักมีวิตามินเค ช่วยบำรุงกระดูกได้

 

ข้อสรุป

โรคข้อเข่าเสื่อมเป็นโรคที่อาการในระยะแรกไม่รุนแรงมาก และสามารถป้องกันให้อาการไม่รุนแรงกว่าเดิมได้หากดูแลรักษาสุขภาพและปรับพฤติกรรมเสี่ยงที่ส่งผลต่อแรงกดข้อเข่าได้

หากมีอาการที่คล้ายกับโรคข้อเข่าเสื่อม สามารถประเมินอาการเบื้องต้นเองได้ที่บ้าน และเข้าพบแพทย์เมื่ออาการไม่ดีขึ้นเพื่อให้แพทย์วินิจฉัยและหาหนทางการรักษา ยับยั้งการบาดเจ็บที่อาจเกิดขึ้นบริเวณข้อต่อได้อย่างทันท่วงที หากต้องการสอบถามเพิ่มเติมหรือเข้ารับการปรึกษาแพทย์ สามารถติดต่อทางโรงพยาบาลได้ที่เบอร์โทร 02-118-7893 ตลอด 24 ชั่วโมง หรือแอดไลน์โรงพยาบาล Line: @samitivejchinatown 

สมิติเวช ไชน่าทาวน์..มั่นใจมีคุณหมอเป็นเพื่อนบ้าน

สนใจปรึกษา ศ.นพ.กีรติ เจริญชลวานิช รักษาข้อเข่าเสื่อมกว่า 30 ปี ด้วยประสบการณ์การรักษาผ่าตัดเปลี่ยนเข่ากว่า 10,000 เคส

 

 

แอดไลน์ สมิติเวช ไชน่าทาวน์

 

 

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม